Zamykanie smartfonów uczniów w specjalnych etui na czas lekcji może odrobinę poprawiać wyniki z matematyki i czytania – wynika z nowego amerykańskiego badania. Skala poprawy jest niewielka, a inne badanie z tego roku nie wykazało żadnych istotnych efektów, więc naukowcy nie są zgodni co do wniosków.
Co ustalili badacze
Analizę przygotowali naukowcy z Uniwersytetu Harvarda i Dartmouth College we współpracy z organizacją NWEA, zajmującą się testowaniem uczniów. Przyjrzeli się wynikom ponad 3 milionów uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich z ostatnich pięciu lat szkolnych. Porównali szkoły, które wprowadziły blokowane etui na telefony, z podobnymi szkołami, które tego nie zrobiły. Autorzy podkreślają, że to pierwsza ogólnokrajowa analiza oparta na wynikach poszczególnych uczniów sprzed i po wprowadzeniu takich zakazów.
Według badania uczniowie w szkołach z zakazem zyskiwali odpowiednik 1–2 tygodni nauki rocznie. Efekt nie wygasał po pierwszym roku – utrzymywał się co najmniej przez trzy lata od wprowadzenia zasad. Tom Kane z Harvardu porównuje to do „powolnego wycieku”: od około 2013 roku amerykańscy uczniowie tracili 2–3 tygodnie nauki rocznie, a zakaz telefonów zatyka mniej więcej połowę tej straty.
Dlaczego wnioski nie są jednoznaczne
W kwietniu opublikowano inne duże badanie, które wykazało wpływ etui na wyniki „bliski zera”. Jego współautor Brian Jacob z Uniwersytetu Michigan mówi wprost: „Ogólnie nie znaleźliśmy dowodów na znaczące wzrosty osiągnięć”. Oba zespoły badały szkoły używające etui firmy Yondr, ale na różnych danych. Kwietniowa praca, już zrecenzowana, opierała się na średnich wynikach kilku tysięcy szkół. Nowa, jeszcze niezrecenzowana, korzysta z wyników indywidualnych uczniów, ale tylko z 844 szkół.
Różnice nie są też tak duże, jak się wydaje. W kwietniowym badaniu zakaz dał istotne korzyści z matematyki w liceach, lecz zniwelowały je straty w szkołach na poziomie gimnazjalnym. Tom Dee ze Stanfordu uważa dotychczasowe wyniki za „w dużej mierze rozczarowujące” i nie chce zakładać, że drobne zyski będą się kumulować. Jacob nazywa nowe wyniki zachęcającymi, ale woli poczekać na kolejne dane.
Kane zwraca uwagę na koszt: ok. 25 dolarów na ucznia. Jego zdaniem to wciąż taniej niż płacenie nauczycielom za dodatkowy tydzień czy dwa lekcji.
Skąd w ogóle ten problem
W USA wyniki z matematyki i czytania rosły od 1990 do 2013 roku, potem zaczęły spadać. Spadek zaczął się na długo przed pandemią, zwłaszcza w czytaniu. Wśród możliwych przyczyn badacze wymieniają ograniczenie rozliczania szkół z niskich wyników, cięcia budżetów po kryzysie 2008 roku oraz upowszechnienie smartfonów: w 2011 roku miała je mniej niż jedna czwarta nastolatków, w 2018 roku już 95%.
Co to oznacza w Polsce
Badanie dotyczy amerykańskich szkół i nie można go mechanicznie przenosić na polskie realia. Warto jednak wiedzieć, że i w Polsce, i w innych krajach UE trwa dyskusja o ograniczaniu telefonów w szkołach. O tym, czy telefony są dozwolone na lekcjach i przerwach, często decydują statuty szkół i dyrektorzy, więc rozwiązania bywają różne.
Dla rodziców i nauczycieli płynie stąd ostrożna lekcja: zakaz może pomóc, ale raczej w niewielkim stopniu i nie zastąpi innych działań. Sami autorzy badania zapowiadają, że chcą teraz zbadać, jak korzystanie ze smartfonów i mediów społecznościowych poza szkołą wpływa na wyniki uczniów.
Źródło: NPR – „Do school cellphone bans work? New study says yes – but it’s complicated”
